Gwyneth Lewis

Lewis, Gwyneth

Cafodd y bardd Gwyneth Lewis ei geni yng Nghaerdydd yn 1959. Cafodd Gwyneth ei haddysg yn Ysgol Gyfun Rhydfelen ac enillodd y Fedal Lenyddiaeth yn Eisteddfod yr Urdd yn y Barri (1977) a Llanelwedd (1978). Astudiodd Saesneg yng Nghaergrawnt a treuliodd dair mlynedd yn yr Unol Daleithiau fel Cymrodor Harkness. Bu yn gymrawd Harkness ac yn gweithio am gyfnod fel newyddiadurwraig yn yr Unol Daleithiau cyn dychwelyd i Brydain a throi at fyd teledu. Yn 2001 cafodd ei noddi gan Nesta (National Endowment for Science, Technology and the Arts) i hwylio i borthladdoedd ledled y byd sydd â chysylltiad hanesyddol â Chaerdydd, ei dinas enedigol.

Wedyn aeth i Rydychen i ysgrifennu doethuriaeth ar waith Iolo Morganwg cyn dychwelyd i Gymru a gweithio fel cynhyrchydd teledu. Gadawodd y BBC i ysgrifennu'n amser llawn yn 2002.
Ers hynny, mae wedi treulio mwy o amser yn yr UD, yn gymrawd yn Harvard, Stanford ac yn dysgu y adrannau Saesneg Prifysgolion Princeton a Bread Loaf, lle hi oedd Athro Llenyddiaeth Robert Frost 2016.

Mae Gwyneth yn aelod o'r Academi ac o Orsedd y Beirdd. Bu'n Gymrawd NESTA, ac mae'n Gymrawd er Anrhydedd ym Mhrifysgolion Caerdydd, Lerpwl, Bangor, Aberystwyth a Morgannwg. Mae hefyd yn aelod o Gymdeithas Ddysgedig Cymru. Yn 2010 enillodd wobr Cholmondely y Gymdeithas Awduron, yn cydnabod corff o waith nodedig ac, yn 2017, un o wobrau Creadigol Cymru.

Mae Gwyneth Lewis yn ysgrifennu yn Saesneg ac yn y Gymraeg, ei hiaith gyntaf. Cyhoeddodd dair cyfrol o farddoniaeth yn Gymraeg, yn cychwyn gyda Sonedau Redsa (Gomer, 1990). Cyrhaeddodd Cyfrif Un ac Un y Dri (Barddas, 1996) restr fer Gwobr Llyfr y Flwyddyn ac enillodd Y Llofrudd Iaith (Barddas, 1999) y wobr. Perfformiwyd y cerddi fel drama gan fyfyrwyr Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth. Mae'r gyfrol Tair Mewn Un (Barddas, 2005) yn cyfuno'r cyfrolau. Cyhoeddwyd Treiglo (Barddas), sef casgliad newydd o'i cherddi yn y Gymraeg yn Hydref 2017.

Ysgrifennodd Gwyneth y geiriau ar gyfer dwy opera i blant ac oratorio i Gorws Opera Genedlaethol Cymru a chantorion amatur. Bu Gwyneth yn Fardd Preswyl yn Adran Ffiseg a Seryddiaeth Prifysgol Caerdydd. Cyfieithodd ddwy ddrama o'r Saesneg i'r Gymraeg, The Tempest gan Shakespeare a Medea Euripides.

Fe gafodd ei chasgliad cyntaf yn yr iaith Saesneg Parables and Faxes (1995) ei ddewis ar gyfer rhestr fer Gwobr Forward am y gyfrol gyntaf orau ac fe enillodd wobr farddoniaeth Gŵyl Aldeburgh. Yn 1998, dyfarnwyd iddi wobr Eric Gregory. Cafodd Zero Gravity ei chynnwys ar restr fer Gwobr Forward am y gyfrol orau ac fe'i cymeradwywyd gan y Poetry Book Society. Gwaith un o'i thylwyth ar delescôp Hubble fu rhan o'r ysbrydoliaeth i'r gyfrol honno. Yn 2000 enillodd ei hail gyfrol yn Gymraeg, Y Llofrudd Iaith, wobr Llyfr y Flwyddyn Cyngor Celfyddydau Cymru. Cyhoeddodd gyfrol nodedig ac unigryw yn trafod iselder ysbryd, Sunbathing in the Rain: A Cheerful Book on Depression yn 2002.

Cyhoeddodd A Hospital Odyssey (Bloodaxe, 2010) sef cerdd arwraidd sydd yn dogfennu taith drwy salwch a marwolaeth, a Sparrow Tree (Bloodaxe, 2011).

 

Website

Visit website

Llyfrau gan yr un awdur

Cyfieithiadau