Damian Walford Davies 09

Cerdd gan ddarlithydd yn Adran Saesneg Prifysgol Aberystwyth sydd wedi ennill Her Gyfieithu a drefnwyd gan Dŷ Cyfieithu Cymru ar gyfer wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol, 2009.

Roedd Damian Walford Davies yn un o 29 ymgeisydd wnaeth ymlafnio gyda'r Her o greu cyfieithiad Cymraeg o gerdd Saesneg, Slate, Oak, Glass gan y Bardd Cenedlaethol, Gillian Clarke.

Cyhoeddwyd enw Damian mewn digwyddiad arbennig ar stondin Prifysgol Aberystwyth yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Y Bala, ddydd Mercher y 5ed o Awst, 2009. Yn ogystal â bod yn ddarlithydd, mae hefyd yn fardd ac wedi ennill Cadair Eisteddfod Genedlaethol Yr Urdd 1993.

Gwobrwywyd Damian gyda Ffon y Pencerdd Tŷ Cyfieithu Cymru 2009 gan Lefarydd y Cynulliad, Yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas a'r bardd Menna Elfyn, beirniad y gystadleuaeth. Dywedodd Menna: "Trwy gyfrwng y broses o gyfieithu, mae bardd yn gallu cadw oed gyda bardd arall. Mae'n ffurfio cysylltiadau a chyfeillgarwch. Mae'r cyfieithydd a bardd y gerdd wreiddiol wedi eu cysylltu trwy waed y gerdd fel petai."

Dywedodd Elin Haf Gruffydd Jones, Cyfarwyddwr Sefydliad Mercator yn Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu Prifysgol Aberystwyth, fod y gystadleuaeth yn dod â rôl y cyfieithydd fel artist creadigol i'r amlwg: 

"Mae cyfieithu llenyddiaeth yn broses greadigol a thrwy sefydlu Tŷ Cyfieithu Cymru rydym yn gobeithio cynnig cyfleoedd i gyfieithwyr ac awduron i goethi'r gelfyddyd o gyfieithu llenyddiaeth yng Nghymru."

Gellir darllen y cyfieithiad buddugol a'r gerdd wreiddiol isod.

Llechi, Derw, Gwydr

Nid oes ar fynyddoedd frys;
silt yn setlo’n sidêt,
llaca’n llathru’n llechi,
y cynfyd ym mhlygion craig.

Tarren chwâl o wyneb cwar
dry’n dalp o blinth, yn dafell
llawr; esgynfa’n codi’n
serth o’r dur.

Dyma freuddwyd y coed:
parabl neu barabola,
ambarél o degyll sidan
a llwnc lili’n do.

Dyma freuddwyd dyn:
gwyddor y gronglwyd –
asennau derw’n ffrydio
a disgyn yn drai.

O’r ffiolau glaw daw golau’n
fflach drwy ddur a gwydr;
ffeiria’r cwfl dur ein geiriau chwith
am awelon ffres y Bae.

Yn y tŷ llathr hwn, clywch
y goedwig eto yn anadlu,
y mynydd yn syflyd dan draed,
hidl y tywod yn y gwydr.

Translation by Damian Walford Davies

Slate, Oak, Glass

Mountains spent time on this:
the slow settlement of silts,
mudstones metamorphosed to slate,
prehistory pressed in its pages.

Rock blown from the quarry face
and slabbed for a plinth, a floor,
a flight of stairs rising
straight from the sea.

The forest dreamed it:
parable or parabola,
a roof like the silk gills of fungi,
the throat of a lily.

A man imagined it:
the oak roof’s geometry
fluid and ribbed as the tides
in their flux and flow.

He cools us with roof-pools of rain
that flicker with light twice reflected,
a wind-tower of steel to swallow our words
and exchange them for airs off the Bay.

Inside this house of light
you can still hear the forest breathe,
feel the mountain shift underfoot,
hear the sands sift in the glass.

by Gillian Clarke

Mae Damian Walford Davies bellach yn Athro a Phennaeth Adran Saesneg ac Ysgrifennu Creadigol Prifysgol Aberystwyth. Mae hefyd yn fardd a chyfieithydd ac newydd ei benodi'n Gadeirydd Llenyddiaeth Cymru.